Wat is palliatieve thuiszorg?
Palliatieve zorg is zorg die erop gericht is de kwaliteit van leven te verbeteren van patiënten met een levensbedreigende aandoening. Het gaat niet om genezen, maar om het verlichten van pijn en andere symptomen, en om aandacht voor psychologische, sociale en spirituele aspecten. Steeds meer mensen kiezen ervoor om deze zorg thuis te ontvangen, in hun vertrouwde omgeving omringd door dierbaren.
De thuisverpleegkundige speelt een centrale rol in de palliatieve zorg thuis. Zij coördineert de zorg, bewaakt het comfort van de patiënt, ondersteunt de naasten en werkt nauw samen met de huisarts, specialist en andere betrokken hulpverleners. Het doel is om de patiënt een zo waardig en comfortabel mogelijke laatste levensfase te bieden.
Symptoommanagement en comfort
In de palliatieve fase kunnen diverse symptomen optreden die het comfort van de patiënt beïnvloeden: pijn, benauwdheid, misselijkheid, vermoeidheid, angst en verwardheid. De thuisverpleegkundige is getraind in het herkennen en behandelen van deze symptomen, in overleg met de huisarts of palliatief team.
Pijnbestrijding is een belangrijk aandachtspunt. De verpleegkundige kan pijnmedicatie toedienen via verschillende routes: oraal, subcutaan (via een pompje onder de huid), transdermaal (pleisters) of intraveneus. Bij complexe pijnsituaties wordt samengewerkt met een pijnteam of anesthesioloog. Het uitgangspunt is altijd dat de patiënt zo pijnvrij mogelijk is.
Psychosociale en spirituele begeleiding
Palliatieve zorg gaat verder dan lichamelijke symptoombestrijding. De thuisverpleegkundige besteedt ook aandacht aan het psychisch welbevinden van de patiënt en de naasten. Dit kan gaan over angst voor het sterven, verdriet om het naderende afscheid, of praktische zorgen over de nalatenschap en uitvaart.
Indien gewenst kan de verpleegkundige verwijzen naar een geestelijk verzorger, maatschappelijk werker of psycholoog. Ook vrijwilligers van organisaties als het Netwerk Palliatieve Zorg en de VPTZ (Vrijwilligers Palliatieve Terminale Zorg) kunnen worden ingeschakeld om aanwezig te zijn, zodat mantelzorgers even rust kunnen nemen.
De terminale fase
In de terminale fase, wanneer het overlijden binnen dagen tot weken verwacht wordt, kan de thuisverpleging worden geïntensiveerd. Dit kan inhouden dat er continu een verpleegkundige aanwezig is (terminale thuiszorg) of dat de nachtzorg wordt uitgebreid. De verpleegkundige bereidt de naasten voor op wat zij kunnen verwachten en begeleidt het stervensproces.
Na het overlijden biedt de thuisverpleegkundige nazorg aan de nabestaanden. Dit kan een condoleancebezoek zijn, informatie over rouwverwerking of doorverwijzing naar een rouwtherapeut. De band die is opgebouwd tijdens de zorgperiode maakt het voor veel nabestaanden waardevol om dit afscheid met de verpleegkundige te delen.